Yazdır Arkadaşına gönder
Soba - şofben zehirlenmelerine dikkat
Konuk Yazar
Konuk Yazar

Mehmet Özsakarya
Makina Mühendisleri Odası İzmir Şubesi Yönetim Kurulu Başkanı

Bilgisizlik, yanlış kullanım ve ihmal yüzünden her yıl binlerce insanımız soba, şofben, kombi ve kullanımlarından dolayı karbon monoksit zehirlenmesine maruz kalmaktadır. Hidrokarbon içeren kömür, LPG, sıvı yakıt ve doğal gaz gibi fosil yakıtların soba, şofben vb. hatalı montaj ve yanlış kullanımından oluşan kazalar, özellikle alçak basınçlı - lodoslu havaların sık yaşandığı kış aylarında artmaktadır.
Geçtiğimiz yıllarda olduğu gibi, içinde bulunduğumuz kış aylarında da bu kazalardan kaynaklanan zehirlenme ve ölümler ne yazık ki yaşanmaktadır.
Kokusuz, renksiz, tatsız bir gaz olan karbon monoksitten kaynaklanan zehirlenmelerin özellikle uykuda iken farkına varılmasının güçlüğü bu zehirlenmeye karşı önlemler konusunda daha bilinçli olunmasını gerektirmektedir.
Soba, şofben zehirlenmelerine maruz kalmamak için aşağıdaki hususlara dikkat etmek gerekmektedir.

Kömürlü sobalarda dikkat edilecek hususlar

Sobada eksik yanma sonucu oluşan karbon monoksit gibi zararlı gazlar oda içine sızarsa zehirlenmelere neden olur.
Soba alımında, sobaların TSE standartlarına uygunluğuna dikkat edilmelidir.
Aynı şekilde kullanılan yakıtın standartlara uygunluğu ve izin belgesi olmayan satıcılardan kömür alınmaması da önem taşımaktadır.
Soba aşırı doldurulmamalıdır. Aşırı doldurulan sobanın duman yolu daralır ve soba içinde düzensiz ısı dağılımı olacağından baca çekişi zayıflar.
Alttan yakılan kömür sobalarında karbon monoksit zehirlenmesi riski artmaktadır. Soba tutuşturulurken yakıtın üstten yanması sağlanmalıdır. Böylece soba içinde ortaya çıkan zehirli gazlar yanarak sobayı terk ederler.
Kömürü tutuşturmak için üzerine az miktarda kağıt ya da karton ve bunların üzerine de kolay yanan çıra ve odun konulmalıdır.
Sönmekte olan sobaya tutuşması güç yakıtların asla konmaması gerekir. Yakıt iyi olsa bile yavaş yavaş ilave edilmelidir.
Soba yakıtla beslenirken, yeni atılan yakıtın üzerine kor halindeki yakıttan bir miktar konulması, sobadaki yakıtın sürekli olarak üstten yanmasını sağlar.
Yatmadan önce sobaya kesinlikle yakıt konulmamalıdır.
Özellikle alçak basınçlı - lodoslu havalarda ölüm olayları artmaktadır. Bacalar standartlara uygun değilse alçak basınçlı havalarda soba yakılmamalıdır.

Şofben kullanımında dikkat edilecek hususlar

Şofbenler, mutlaka standarda uygun, çekişi kontrol edilmiş bir bacaya bağlanmalıdır. Baca bağlantısı olmayan (bina aydınlığına v.b. bağlı) şofben asla çalıştırılmamalıdır.
Şofbenin monte edileceği mekan yeterli büyüklükte olmalıdır. Şofben mümkünse banyo yerine balkona veya sürekli havalandırılan bir bölüme takılmalıdır. Şofbenin montajı mutlaka yetkili servis tarafından yapılmalıdır.
Şofben zehirlenmeleri genellikle gaz kaçaklarından değil, yeterli havalandırma yapılmayan yerlerde oksijen oranının düşmesi sonucunda karbonmonoksit oranının yükselmesiyle gerçekleştiği için şofbenin kullanıldığı yere sürekli temiz hava girmesi sağlanmalıdır.
Şofben bacası mümkünse müstakil baca olmalıdır. Eğer şönt baca kullanılacaksa, dairenize ait baca ana bacaya üst kattaki baca seviyesinden bağlanılmalıdır ve baca mutlaka standartlara uygun olmalıdır.
Tek kolonlu bacaya kesinlikle birden fazla bağlantı yapılmamalıdır.
Şofbenin baca bağlantısı eğimli olmalıdır. Baca ile duvar arasında tam bir sızdırmazlık olmalıdır. Şofben borusu yatay mesafesi 2.5 metreden az olmalıdır ve baca bağlantısı zemine göre yüzde 3 eğimle yapılmalıdır.
Cihaz hermetik olsa dahi banyo kapısı havalandırma menfezleri gereklidir.
Bacalar yatak odalarından, merdiven sahanlığından, bina girişlerinden, havalandırma boşluklarından, çatı arasından, banyo ve tuvaletten geçirilmemelidir.

Bacalarda dikkat edilecek hususlar

Pencere veya duvar delinerek yapılan bacalar çabuk soğuduğu için yalıtılması gerekir. Aksi halde soğuyan baca gazı içindeki su buharı yoğunlaşır ve baca çekişi azalır.
Baca gazlarının soğumasını azaltmak, baca tepmesini önlemek ve hava şartlarının etkisini azaltmak için bacalar yalıtılmalı veya baca duvarı et kalınlığı en az 10 santimetre olmalıdır.
Pencere veya duvar delinerek yapılan bacada delinen kısımda mutlaka sızdırmazlık sağlanmalıdır.
Yangın emniyeti için bacalar çatının mahyasından en az 50 - 80 santimetre yükseklikte olmalıdır.
Uzun bacalı binalarda yoğuşmayı önlemek için baca malzemesi olarak taş, tuğla veya paslanmaz çelik kullanılması uygundur.
Bacalara yağmur suları, kuşlar, ağaç yaprakları ve benzeri maddelerin girmesini engellemek için mutlaka başlık kullanılmalıdır.
Rüzgarlı havalarda hava akışı yüksekten alçağa doğru gerçekleşir. Böyle havalarda, binanın çevresinde yüksek yapılar veya ağaç gibi engeller mevcutsa sık sık baca tepmesi meydana gelir.
Baca şapkası takmayı ihmal etmeyin. Bacanızı standartlara uygun yaptırın.
Tekniğine uygun imalatı, temizliği ve bakımı yapılmayan bacalar zehirlenmelere ve yangınlara neden olur. Bacalarınızı, kömür gibi fazla miktarda is bırakan yakıt kullandığınız takdirde iki ayda bir, diğer yakıtları (sıvı ve gaz gibi) kullandığınız takdirde üç ayda bir temizlettirin.
TMMOB Makina Mühendisleri Odası olarak, ölümlerin yaşanmaması için halkımızı dikkatli olmaya davet ediyor, özellikle alçak basınçlı havalarda bacası uygun olmayan evlerde soba yakılmaması konusunda bir kez daha uyarıyoruz.
Diğer ayrıntılı ve tamamlayıcı bilgiler ekteki broşürümüzde mevcuttur. MMO'nun Soba, Şofben, Baca Broşürüne http://www.mmmo.org.tr adresinden ulaşılabilmektedir.

Tarih: 17/1/2007
7884 kez okundu
   Yazdır Arkadaşına gönder
YAZARIN DİĞER YAZILARI
İzmir Kent Haritası İzmir Nöbetçi Eczaneleri