Yazdır Arkadaşına gönder
İzmir'in sembolünü unutmayalım
Konuk Yazar
Konuk YazarSancar Maruflu


Bugün şayet yazlığa gitmeyip İzmir'de kaldıysanız, lütfen bir dakikanızı saat 18.00'de 106 yıllık vefalı bir dostunuza ayırınız. İzmir'imizin en acı, en karanlık ve bir o kadar da mutlu, en muhteşem günlerini yaşayan tarihi Saat Kulemiz, bugün 106 yaşına basıyor.

İzmir'imizin sembolü Tarihi Saat Kulesi bundan 106 yıl önce, 1901 yılının 19 Ağustos günü İzmir'lilerin hizmetine sunuldu.

Bazı kentlerde orijinal yapılar vardır. Bu yapılar kentin sembolü olarak kabul edilir. Bunların bir kısmı tarihi, bir kısmı da stili bakımından önem taşırlar. İstanbul'un surları, Galata ve Kız Kuleleri, Ayasofya, Süleymaniye camileri ve daha birçok benzerleri. Ankara'da Ankara Kalesi, Etnoğrafya Müzesi, Eski Meclis binası, Çankaya Köşkü, bunların en önemlisi Anıtkabir... Bursa'da Ulu Cami, diğer tarihi yapılar. Konya'nın Mevlana Türbesi... Yurdumuzda buna benzer bir çok örnek gösterilebilir.

İzmir'in de gerek tarihi, gerek mimari yönden önemli yapıları vardır. İzmir Gazi Heykeli, Kültürpark, Asansör, Latife Hanım Köşkü, Kadifekale, Kızlarağası Hanı, bir bibloyu andıran Salepçioğlu Camii, enteresan merdivenleriyle Etnografya Müzesi, Buca'daki Forbes Köşkü akla gelebilen yapılardandır. Bunlarla beraber İzmir'in dillere destan, meşhur Saat Kulesi...

İzmir'de 1901 yılında Kamil Paşa Vali bulunuyordu. Kamil Paşa İngiliz taraftarı olarak tanınırdı. İngiltere İmparatoriçesi Viktorya'nın 50'nci seneyi devriyesi münasebetiyle İzmir'de bulunan İngiliz kolonisi, Kordon'da bulunan dubalar üzerinde bir şenlik yaparlar. Şenliği izleyen Kamil Paşa'da Padişah Abdülhamit'in tahta çıkışının 25'nci yıldönümünde yetiştirilmek üzere Konak Meydanı'na bir Saat Kulesi yapılması fikri doğar. Bu amaçla şehrin ileri gelenleriyle yaptığı bir toplantıda bunun halkın maddi yardımlarıyla yapılmasına karar verilir. Hemen yardım toplanmaya başlanır. Toplanan paranın miktarı ve sarfı belli değildir.

Saat Kulesi'nin projesi Jozef isminde bir İtalyan mimarına çizdirilmiş, inşaata Rıhtım Kumpanyası'nın Roko isminde bir mimarı nezaret etmiştir. Saat Kulesi'nin inşaatında kullanılan kırmızı, yeşil mozaikler Selçuk Efes'ten, esas bünyeyi oluşturan yumuşak köfedeki taşlar trenle Denizli Sarayköy'den getirilmiştir... O zamanlar Alsancak istasyonu'na ulaşan Aydın treni tramvaylar çekildikten, sonra, Saat 24.00'te Gümrük'ten Sarıkışla önüne kadar gelir, rıhtıma mal boşaltılıp gemilerden mal alırdı.

Yapıda yumuşak köfeki taşların kullanılması, doğal tahribatla, çabuk yıpranacağı iddiasıyla halk tarafından itirazlara uğramış, fakat birçok mimarların savunmasıyla inşaata yine aynı taşlarla devam edilmiştir.

Sütunlar somaki mermerdir.

Saat Kulesi inşaatı bir sene devam etmiş, 1901 yılında Abdülhamid'in tahta çıkışının 25. yıldönümü olan 19 Ağustos günü bir açılış töreni yapılmıştır.

Türlü etkenler Sarıkışla'yı yerinden silip süpürdü. Yangın tarihi Hükümet Binası'nı, 1973'deki deprem de Saat Kulesi'ni kolsuz Venüs Heykeli gibi kafasız bir heykel durumuna getirmişti. Şimdi de yer yer çatlaklar ortaya çıktı.

Biz Dr. Behçet Uz'un önderliğinde her yıl 19 Ağustos'larda kutlamalar yaparken, bazıları yayın tarihi belli olmayan bir gazeteyi kaynak göstererek açılışın 1 Eylül'de olduğu iddiasında bulundular. Ancak 1901'in de İzmir'in bağlı olduğu Aydın Vilayeti Salnemesi ile Topkapı Müzesi Arşivi, 19 Ağustos'dan itibaren Saat Kulesi'nin saatinin çalıştığını ve aynı gün, musluklarından Osmanağa Memba Suyu'nun aktığını belirtiyor.

Ben ve temsil ettiğim sivil toplum örgütleri, tarih üzerinde hiç durmuyoruz. İzmir Gazi Heykeli'nin üzerinde Nisan 1932 yazar. Ancak açılış töreni 27 Temmuz 1932'dir. Bizim için asıl önemli olan 106 yıllık hiç şımarmamış vefalı bir dost olan Saat Kule'mize sevgimizi sunmaktır.

İzmir Saat Kulemiz bizleri 106 yıldır hiç üzmedi. 106 yıldır o, orada; bulunduğu Konak Hükümet Meydanı'nda işgaller, suikastler, katliamlar, idamlar gördü ve ilk kez bir belediye başkanının; merhum Ahmet Priştina'nın cenaze törenini yaşadı... Kurtuluşlar, bayramlar, aydınlık günler ve müreffeh anlar yaşadı... Hüzünlendi, keyiflendi, Türk Bayrağı'nın şanlı Hükümet Konağı'na çekildiğini gördü... Çok sevindi...

Gazi Paşa'nın Konak İskelesi'ne vapurdan çıkışını gördü... Onurlandı... Selamını aldı; göz göze geldiler... Göz kırptı. Keyiflendi... Gölgesinde; İsmet Paşa'yı, Menderes'i, Bayar'ı, Özal'ı, Demirel'i, Ecevit'i, Evren'i ve nice siyasileri konuk etti... Genç, yaşlı tüm sevgililerin her zaman randevu noktası oldu. Asla böbürlenmedi. Tramvaylar, troleybüsler, kaptıkaçtılar, kupa arabaları, atlı karaçalar, eski ve yeni tip otomobiller yandan ve alttan çarklı vapurlar gördü... Saatindeki çanının sesiyle dikkat çekip kazaları önledi. İzmir'in palmiyelerini hep o korudu... Ünlü sıcak yazlar, acımasız kışlar gördü... Önce biricik dostu Sarı Kışla'sını yıktılar. Sonra; etrafındaki emsalsiz tarihselliği yok ettiler. Kahroldu... Daha neler, neler yaşadı... Kimbilir daha neler yaşayacak... Belki mutlu... Belki de hüzünlü...

19 Ağustos 2007 Pazar... Bugün tarihi Saat Kulemize'vefa günümüzdür... Şayet; bugün, mesela saat 18.00'de onun önüne gelip, ona tatlı bir gülücük, bir tek çiçek, birde dokunuş armağan edersiniz, inanınız çok sevinecek... Fiyakasından geçilmeyecek!... Hadi gelin, İzmir'e sembol olmuş bu vefalı dosta bir "merhaba" diyelim...

Tarih: 19/8/2007
7920 kez okundu
   Yazdır Arkadaşına gönder
YAZARIN DİĞER YAZILARI
İzmir Kent Haritası İzmir Nöbetçi Eczaneleri