Yazdır Arkadaşına gönder
Evliya Çelebi'nin gördüğü İzmir
Alahattin Gürırmak
Alahattin GürırmakBirleşmiş Milletler Bilim, Eğitim ve Kültür Örgütü (UNESCO), Türk dünyasının ünlü gezgini Evliya Çelebi’yi unutmadı. UNESCO, doğumunun 400. yıldönümüne denk gelen 2011’i “Evliya Çelebi’yi Anma Yılı” ilan etti. Kimi üniversitelerin bilimsel toplantılar, sempozyumlar düzenlemeye hazırlandığını biliyorum.

Elimizde bulunan on ciltlik “Evliya Çelebi Seyahatnamesi”nden Anadolu, Ortadoğu, Kafkasya ve Balkanlar'da her şehir kendi tarihini öğreniyor. Hemşehrim Evliya Çelebi’nin Seyahatname'sinden yaşadığımız İzmir şehriyle ilgili, oldukça ilginç bilgiler edindim.

Acaba İzmir’deki üniversitelerin, belediyeler ve sivil toplum kuruluşları “2011 Evliya Çelebi Yılı”ile ilgili neler planlıyor? Ne gibi etkinlikler düzenlemeyi düşünüyor? Şu ana kadar bu yönde bir haber, bir bilgi ulaşmadı bana.

Kütahyalı hemşehrimin doğum gününde; 25 Mart 2011 Cuma günü sabah Anafartalar Caddesi Keçeciler Çarşısı'ndaki Lüks Hamamı'nda yıkanmaya gideceğim. Daha sonrada bu hamama 500 metre uzaklıktaki Kemeraltı Şadırvan Camisi'nde Cuma namazı kılacağım.

Lüks Hamamı'na en son askere gitmeden önce, 1979 yılının Kasım ayında gitmiştim... Şadırvan Camisi'nde ise en son 1985 yılı yazında Cuma namazı kılmıştım. Cami içinde yer bulunmadığından sokakta, sıcağın altında ibadet edebilmiştim.

Bu İzmir hamamı ve camisini 339 yıl önce dünyaca ünlü gezgin Evliya Çelebi’nin ziyaret ettiğini biliyor musunuz? Her iki eser de İzmir’in kalbinde, benim çocukluk ve ilk gençlik yıllarımın geçtiği bölgede yer alırlar.

Bu iki eserin güneyinde ve yakınında yer alan Agora ören yerinde kamulaştırmalar yapıldı. Bu alanda kime ait olduğu kesin belli olmayan bir harabe yapının bir anı müzesi ve ziyaret yeri olmasına harıl harıl çalışılıyor. İzmir’in “şehreminleri” bu işe kafa patlatırken, dünyaca tanınmış ve 20 ülkenin şehirlerinin tarihleri için baş kaynak kabul edilen Seyahatname'deki İzmir’den günümüze ulaşmış Türk mimari yapılar niçin dikkatlerini çekmez?

İzmir'in Kültür ve Turizm Müdürlüğü UNESCO'nun 2011 yılını “Evliya Çelebi’yi Anma Yılı” olduğunu bilmez mi?

“Seyahatname”nin dokuzuncu cildinde İzmir’den “Büyük şehir, eski başkentlerden” diye söz etmeye başlar ünlü gezgin, İzmir Kalesi'ni camilerini anlatır. Günümüzde Kemeraltı Çarşısında Şadırvan Camisi dediğimiz camiyi anlatırken, “Adeta bir beyaz inciye benzeyen bu cami, aydınlık, ferah, çatısı kurşun ile örtülü, nurla dopdolu bir sanat eseridir” der.

Yine çarşı içinde “Karakadı Hamamı”nı över. Karakadı Hamamı, 339 yıl sonrasında bile işlevini devam ettiren Basmane Keçeciler Çarşısı'nda yer alan Lüks Hamamı'dır.Acaba İzmir Büyükşehir Belediyesi ve Konak Belediyesi'nin bu ünlü Türk gezginiyle ilgili ne gibi anma programları var? Bileniniz, duyanınız var mı?

Evliya Çelebi. geçen yıl Fransa’nın Strasburg kentindeki Avrupa Konseyi'nde düzenlenen bir sergide, “Tarihe damga vuran 20 kişi” arasında gösterilmiştir.

Günümüzde İzmir’in turist broşürlerinde yabancılara şık görünmek adına Kadifekale için devamlı “Pagos Tepesi” diye yazılır durur. Aslında 339 yıl önce İzmir’i anlatan Evliya Çelebi, burasını “Kaydefe Kale” diye isimlendirildiğini haber veriyor.

Günümüzdeki “Kadifekale” söyleyişinin bu “Kaydefe Kale” isminden geldiğini kaçımız biliriiz? “Kaydefe”, Anadolu’da yerleşik Frigler'in ana tanrıçası Kibele’nin sonraki yıllardaki aldığı yöresel ismi olsa gerek.

Tüm İzmirliler'e 2011 Evliya Çelebi Yılı'nda ünlü seyahatnamesinde yer alan İzmir bölümünü mutlaka okumalarını tavsiye ediyorum. 50 yıl boyunca dünyayı gezen Evliya Çelebi ile ilgili anma programlarının İzmir’de de gerçekleşmesi hem Kütahya doğumlu olarak hem 40 yıllık İzmir yaşayanı olarak talep ediyorum.

Tarih: 5/3/2011
8906 kez okundu
   Yazdır Arkadaşına gönder
YAZARIN DİĞER YAZILARI
İzmir Kent Haritası İzmir Nöbetçi Eczaneleri